De geschiedenis van het Reiefeest

De voorgeschiedenis van het Reiefeest, dit jaar aan zijn l5de editie toe, begint op 21 januari 1961 toen het dan nog jeugdige Comité voor Initiatief - het was pas vijf jaar eerder onder impuls van de Brugse Persbond opgericht - een beleefde brief verstuurde naar het stadsbestuur met het voorstel om een zomerfeest langs de Brugse reien te organiseren. Het basisidee kwam van wijlen Florent Machiels, die eigenlijk al een jaar eerder het plan had ontvouwd binnen het Comité zelf, maar toen had men het bij een eenvoudige "gedachtewisseling" gehouden, overtuigd van de idee dat zo'n project boven de financiële mogelijkheden van het Comité ging.

In 1961 was het Comité dan toch bereid om het er op te wagen, vooral ook omdat het stadsbestuur zich garant had gesteld om het eventueel financieel verlies bij te passen, bv. ten gevolge van slechte weersomstandigheden. Aanvankelijk was het de bedoeling om Brugge al in 1962 de première van het Reiefeest te laten beleven, maar omdat de resterende tijd té krap wordt bevonden, wordt het feest naar 1963 verdaagd. In een brief van 21 mei 1962 wordt dat officieel bevestigd aan het stadsbestuur en tegelijk wordt ook de officiële benaming vastgelegd: Reiefeest.

Op 3 augustus 1963 is het dan zover en beleeft Brugge de allereerste opvoering (van in totaal vier) van het Reiefeest. Die eerste opvoering wordt speciaal voorbehouden voor de Bruggelingen die voor 10 fr. het spektakel kunnen bijwonen; pas de daaropvolgende opvoeringen zijn voor de andere bezoekers bestemd die 20 fr. entreegeld moeten betalen. De vier opvoeringen lokken samen welgeteld 26.124 bezoekers. Het eerste Reiefeest slorpte een budget op van 275.000 fr. Nu bedraagt het budget circa € 275.000. Het succes van het eerste Reiefeest werkt zo enthousiasmerend dat meteen besloten wordt om het jaar daarop, in 1964, al met de tweede editie uit te pakken. Profiterend van de ervaringen met de eersteling wordt niet alleen het aantal taferelen opgevoerd, maar ook het aantal opvoeringen. Met 29.141 bezoekers boekt men meteen al een nieuw record.

Om het geheel niet te laten verstarren, blijft het zoeken naar innovaties een permanente zorg voor het Comité. Een van die innovaties is dat het feest voortaan nog slechts om de drie jaar zal worden opgevoerd. Al zal men soms noodgedwongen van die stelregel moeten afwijken, bijvoorbeeld in jaren waarin ook de Gouden Boomstoet plaatsheeft. Twee organisaties van dergelijke omvang binnen één maand realiseren is om praktische redenen alleen al niet haalbaar.

Niettemin wordt in 1966 rendez-vous gegeven voor de derde editie van het Reiefeest met deze keer 5 opvoeringen. Voor het eerst wordt ook de Hof Arents in het scenario opgenomen. Voor de editie van 1969 wordt het scenario voor het Reiefeest niet alleen quasi integraal vernieuwd, maar worden ook de Meebrug en het patriciërshuis op de hoek van de Wollestraat ingeschakeld, terwijl rond het Groeningemuseum een pittig volksfeest wordt gereconstrueerd.

Met de eerste lustrumeditie (1972) blijkt dat het Reiefeest intussen ruimschoots burgerrecht heeft verworven en de publieke belangstelling gaat dan ook onverstoord door in stijgende lijn. Dat geldt trouwens ook voor de uitgave van 1976 waarbij niet alleen voor het eerst meer dan 500 figuranten worden ingezet, maar het aantal toeschouwers ook voor het eerst de kaap van de 35.000 overschrijdt: er worden 36.163 tickets verkocht. In 1976 krijgt het Reiefeest trouwens ook een nieuwe dimensie omdat voor het eerst de Burg wordt ingeschakeld. Daar is een goede reden voor, want het is precies 600 jaar geleden dat de eerste steen van het stadhuis werd ingemetseld, een gebeurtenis die uiteraard in dat Burgtafereel wordt geëvoceerd.

Een onvoorwaardelijk hoogtepunt vormt het Reiefeest anno 1979, maar dat succes blijkt ook zijn nadelen te hebben. De organisatoren mogen weliswaar iets minder dan 45.000 bezoekers begroeten, maar dat biedt het nadeel dat lang niet iedereen min of meer comfortabel de diverse taferelen kan bekijken. Om tot een betere spreiding van het publiek te komen wordt in 1983 dan ook beslist om de Burg weer in het scenario in te passen. Ondanks twee uitgeregende voorstellingen daagt er andermaal heel wat publiek op en voor het eerst worden er meer dan 10.000 programmaboekjes verkocht.

Van het Reiefeest 1986 maakt het Comité een echte jubileumeditie met tal van totaal nieuwe taferelen, o.m. op de Burg waar de vernietiging van de stadhuisbeelden onder het Frans bewind nog eens wordt overgedaan. Gloednieuw is ook het tafereel op de Rozenhoedkaai. De publieke belangstelling is dat jaar niet groot, maar overweldigend: er worden meer dan 55.000 toeschouwers geteld. Tegelijk mocht ook de 500.000ste Reiefeestbezoeker worden begroet. En liefst zes tv-stations, waaronder een Amerikaans, zakken naar Brugge afzakken om het Reiefeest te 'coveren'.

Ook de editie 1992 lijkt amper nog op de voorgaande: voor Gruuthuse wordt een nieuw tafereel uitgetekend, op de Burg wordt het tafereel hernomen dat er 16 jaar eerder werd gecreëerd, terwijl de diverse kleinere taferelen die versnipperd langs de Groene Rei werden opgevoerd tot één groot tafereel samensmelten.

Iedereen is er klaar voor, behalve de weermaker die op de openingsavond bakken water over Brugge uitgiet zodat de opvoering noodgedwongen moet worden geannuleerd. Ook de volgende dagen blijft het weer maar magertjes, wat het totaal aantal toeschouwers tot 35.000 beperkt houdt.

In 1995 ondergaat het Reiefeest amper schokkende wijzigingen, al blijft de traditie gerespecteerd om minstens één tafereel grondig te herdenken. De keuze valt op het Burgtafereel met een evocatie van de moord op Karel de Goede. Drie jaar later wordt vooral de Dyver in de vernieuwing betrokken. Daar komt eveneens één globaal tafereel in plaats van diverse kleinere. En ook voor het eerste Reiefeest van de 2lste eeuw (2001) ontbreken uiteraard de vernieuwingen niet. En dat geldt niet alleen voor de taferelen, maar ook voor de regie waarvoor andermaal nieuw talent werd aangetrokken.

Voor de editie 2004 worden de tradities weliswaar gerespecteerd, maar wordt niettemin resoluut een nieuwe weg ingeslagen. Voor het eerst in de geschiedenis van het Reiefeest wordt een tafereel gepresenteerd zonder ook maar één figurant. Op de Rozenhoedkaai wordt immers de geschiedenis van de haven geëvoceerd met uitsluitend (laser)licht, klank en water waarbij de nieuwste technieken terzake worden gehanteerd. Het zal ongetwijfeld voor contrast zorgen met de overige nieuwe taferelen (Burg en Dyver) waarvoor andermaal in het verleden van onze stad wordt gegraven. Dit keer gaan we echter niet terug tot de Middeleeuwen, maar zochten de scenaristen het 'recenter', nl. in de 19de eeuw.

Het Reiefeest - Praktische info

Het Reiefeest 2004 heeft plaats op 20, 21, 23, 25, 27 en 28 augustus 2004,
doorlopend van 21 uur tot middernacht.

Het driejaarlijkse Reiefeest heeft plaats in open lucht, langs de schitterend verlichte Reien en op de Burg in hartje-Brugge. Vanaf 21 uur wordt de geschiedenis van de stad weer tot leven gebracht tijdens 8 korte spektakels, die de toeschouwer terugvoeren in de geschiedenis, van de middeleeuwen tot vandaag. Zowat 500 figuranten, dansers en muzikanten zijn in de weer tijdens de opvoeringen. Alle taferelen worden doorlopend en onafhankelijk van elkaar opgevoerd, en daarom moet de toeschouwer helemaal geen rekening houden met aanvangsuren of met een bepaalde volgorde. Hij kan zich, via één van de verschillende toegangspunten, naar om het even welk tafereel begeven. Om alles te kunnen meemaken is het evenwel aangeraden het parcours niet later dan 22 uur te betreden.

Organisatie
Comité voor Initiatief, met medewerking van de Stad Brugge en de hoofdsponsors Radio 2 en Brouwerij Van Honsebrouck.

Toegangsprijs
dagprijs: € 13

Voorverkoop (tot 13 augustus)
VVK: € 11,50
Groepen (vanaf 20 p.): € 10
Voorverkoop: TINCK, tel. 070/22 50 05 of www.tinck.be

Tickets & Info
- Toerisme Brugge
Tel. 050/44 86 86, Fax 050/44 86 00
e-mail: toerisme@brugge.be
- Aan de verschillende toegangen tot het spektakel, op de zes avonden

VIP-pakketten
Perfect Plus Events, Tel. 050/34 76 08, Fax 050/34 49 24
e-mail: events@perfectplus.be

Internet
www.comitevoorinitiatief.be, www.reiefeest.be

Belangrijk
Toeschouwers die per wagen naar Brugge komen, wordt aangeraden gebruik te maken van de parking Centrum-Station (€ 2,50 per dag, met gratis regelmatige busverbinding van 'De Lijn' naar het centrum).

De taferelen 2004

De Burg: IN DE BAN VAN DE BENDE VAN BAKELANDT

Brugge is in de ban van de bende van Bakelandt. De bende van Bakelandt was in feite een groep armoezaaiers zonder vaste organisatie die zich bezig hield met onvoorbereide diefstallen, inbraken en rooftochten. Ze leden onder de onderdrukking van de Franse overheersing en leefden ondergedoken in de bossen van het toenmalige Leiedepartement. Ze probeerden te overleven door rijke, maar hulpeloze boeren en handelaars te overvallen.

Nu 200 jaar geleden, op 3 augustus 1803, verschenen 33 verdachten voor het Assisenhof in Brugge. Getooid in het rode moordenaarshemd besteeg Ludovicus Bakelandt op 2 november 1803 als eerste het schavot op de Brugse Markt. De guillotine liet met hem drieëntwintig koppen rollen. Deze executie moest heel zeker als voorbeeldfunctie dienen.

Met dit Burgtafereel proberen we een tijdsgeest op te roepen waarin het Vlaamse volk door de Franse overheersing onderdrukt werd, de armoezaaiers probeerden te overleven, de terreur van roversbendes mensen angstig maakte en het strenge en hardvochtige rechtssysteem geen genade kende. Gevoelige zielen zijn gewaarschuwd, want het mes van de guillotine valt onherroepelijk. Speciaal gecomponeerde muziek, liedjesteksten voor de straatzangers en een uitgekiende licht-en klankregie moeten de diverse emoties nog eens extra in de verf zetten.

Rozenhoedkaai: VAN KARVEEL TOT CONTAINER

Op de cadans van eb en vloed werd de geschiedenis van Brugge eeuwenlang beheerst door de zee. Die zee was achtereenvolgens bron van welvaart, oorzaak van commerciële deemstering en tenslotte prikkel tot economische heropbloei, die concrete vorm kreeg in Zeebrugge, Brugges poort op de wereldzeeën. Natuurelementen worden hier 'hoofdpersonages' in een wervelend licht- en klankspel waarmee het maritieme verleden en de haventoekomst van Brugge wordt geëvoceerd. Dichtste getuige is het Belfort, fiere waker over het plein waar zich een groot stuk van Brugges politiek-, economisch- en sociaal leven heeft afgespeeld.

De Dijver: TROUWEN IN BRUGGE

Elkaar het ja-woord geven, trouwen, samenwonen, tot de dood ons scheidt... Hoeveel miljoenen koppels hebben in de loop der eeuwen al niet de eeuwige belofte afgelegd om bij elkaar te zijn, te horen en te blijven. We schrijven 24 augustus 1870. Straat-muzikanten trekken door de stad en vermaken het nieuwsgierige publiek met het huwelijksleed van Mathilde Louwage en Louis Albert Breydel, ooit wonende aan de Dijver. Na enkele mistige huwelijksjaren vergiftigde Mathilde haar hengstige man die bij hun schone maarte een kind had verwerkt. Mathilde werd ter dood veroordeeld. Maarte en kind stellen het goed!

Maar vandaag is er geen plaats voor ironie. Kijk door de ramen bij de rijken naar binnen en geniet mee van het huwelijk van jonckvrouwe Louisa Ryelandt en jongeheer Emile Louis Godefroid Halleux. Zij dansen plechtstatig hun eerste huwelijksnacht in. Maar wie verstoort dit feest van pracht en praal? Maartje van der Beke en Jan Pieter Cleenwerck hebben al hun zuurverdiende centen bij elkaar gelegd om één keer op de reien te varen in een heuse huwelijksboot. Ze meren aan. Maar wat hen daar te wachten staat, overtreft hun stoutste dromen!

Hof Arents: DE VLAGGEN EN DANSEN VAN AGLAJA

Eeuwenlang heeft Aglaja, de schitterende dochter van Zeus en Eurymone gesluimerd in de vergetelheid van een uitgestorven mythologie. In de tuin van het Arentshuis, wordt Aglaja tot een nieuw leven gewekt. Aglaja, de jongste van de drie gratiën danst en haar verlangens hebben de vorm van wolken. Om het met Baudelaire te zeggen: "Zij droomt van grootse en veranderende verrukkingen waarvan geen enkele ooit een naam had". In de avondlijke stilte wordt haar fantasie zichtbaar en duurt zolang ze speelt. Elke dans is de vertolking van een creatief levensspel, toevertrouwd aan de altijd allesbegrijpende bomen om haar heen. Vrijheid, kracht, durf en plasticiteit om te vertellen hoe beloftevol en rijk aan inhoud "jong-zijn" is.

Gruuthuse: HET LEVEN VAN DE HEREN VAN GRUUTHUSE

Op het Gruuthuseplein evoceren tientallen figuranten tien jaar uit het leven van de Heer van Gruuthuse. In 1482 sterft Maria van Bourgondië na een val van haar paard. Na haar begrafenis wordt haar echtgenoot Maximiliaan van Oostenrijk regent. Amper een jaar later moet hij zijn regentschap afstaan aan een raad, wegens tal van strubbelingen. Brugge zou boeten. De handelsnaties moesten op zijn bevel de stad verlaten. Maar bij een poging om de stad te bezetten wordt Maximiliaan gevangen genomen. Hij onderwierp zich uiteindelijk aan een alliantieverdrag tussen Vlaamse, Brabantse en Henegouwse gewesten. Maar die onderwerping duurde alweer niet lang en in 1490 moest Brugge zich tenslotte aan Maximiliaan overgeven.

Steenhouwersdijk: EEN KONINKLIJKE GAST IN BRUGGE

Na de terechtstelling van zijn vader, koning Karel I van Engeland, komt Karel II, door Cromwell verbannen, na een bewogen vlucht onderduiken in Brugge. Hij wordt er feestelijk ontvangen door de Bruggelingen en verblijft met zijn gezelschap in het huis 'De Zeven Torens'. Tijdens zijn ballingschap hier wordt hij lid van verschillende Brugse schuttersgilden en neemt samen met zijn broers, de hertogen van Gloucester en York, deel aan tornooien.

Na een kort maar voorspoedig verblijf in Brugge wordt de jonge koning naar Engeland teruggeroepen. Cromwell is dood. Als blijk van erkentelijkheid voor de geboden gastvrijheid verleent Karel II in 1666 officieel "Het Privilegie van de Visscherie" waardoor jaarlijks 50 Brugse boten in Engelse en Schotse wateren mogen vissen.

De officiële afkondiging van dit privilegie krijgt in Brugge grote weerklank: in deze armoedige tijd is elk goed nieuws aanleiding tot feesten. Visverkopers en verkoopsters, het volk en de kleine burgerij, bedelaars, charlatans en publieke vrouwen zingen en dansen.

Groene Rei: THEEKRANS IN BRUGGE

Begin 1700 onstond een drukke handel in thee en andere producten uit het Verre Oosten. Oostende en Brugge zorgen voor de aanvoer. De meeste Zuid-Nederlandse schepen voeren af uit Oostende met ondermeer de Brugse kapitein De Brouwer. De schepen ondernamen 52 reizen naar het Verre Oosten. Canton was de meest bezochte stad voor het aankopen van thee.

Zowel in Oostende als in Brugge groeide een markt van thee die gestapeld werd in pakhuizen waar een openbare verkoping plaats vond. Brugse en andere handelaren verkochten de thee verder in het binnen- en buitenland.

Door de aanvoer van thee ontstonden ook de theekransjes bij welstellende burgers en theehandelaars. De Brugse schilder Garemijn zette zo'n tafereeltje op doek bewaard in het Brugs Groeningemuseum. Het tuinhuisje aan de Groene Rei was zo'n trefplaats voor theedrinken, bij passende muziek.

Kom naar het Reiefeest zonder parkeerproblemen!

Op 20, 21, 23, 25, 27 en 28 augustus heeft in Brugge weer het historische massa-spektakel "Reiefeest" plaats. Als het weer meevalt, verwacht het Comité voor Initiatief opnieuw zo'n 40.000 bezoekers. De grote toeloop zorgt soms ook voor verkeers- en vooral parkeerdrukte. Daarom heeft het Comité voor Initiatief samen met De Lijn een alternatief uitgewerkt, voor wie veilig en zonder zorgen van thuis naar het Reiefeest wil raken, én terug.

De Lijn zal op élke avond van het Reiefeest de Avondlijn-bussen inzetten tot 2 uur 's nachts. En dat is goed nieuws voor wie in Brugge woont (avondlijn Noord, Oost, Zuid), maar ook voor Jabbeke (Varsenare, Jabbeke, Snellegem, Zerkegem, Stalhille), Zedelgem (Loppem, Zedelgem, Veldegem, Aartrijke) en Oostkamp (Oostkamp, Waardamme, Hertsberge, Ruddervoorde).

U komt gewoon met de bus naar het Reiefeest, dat om 21 uur begint. Wie in Brugge woont, staat om 23, 24, 01 of 02 uur klaar aan de Markt, waar de Avondlijnbussen zullen passeren. Voor de terugkeer naar Jabbeke, Zedelgem of Oostkamp, moet u de halte op 't Zand hebben, waar de verschillende Avondlijnbussen om 23.08, 00.08, 01.08 en 02.08 zullen vertrekken.